«تبینی از فلسفه تربیت در جمهوری اسلامی ایران»
مولف:علیرضا صادقزاده قمصری (عضو هیئت علمی دانشگاه تربیت مدرس)
ناشر:موسسه فرهنگی مدرسه برهان
سال چاپ:۱۳۹۹
نوبت چاپ:۱
کتاب《 تبینی از فلسفه تربیت در جمهوری اسلامی ایران》سعی دارد در راستای ترویج گفتمان تحول بنیادین در میان قاطبه کارگزاران تربیتی جامعه ایران، تبینی روشنگرانه از محتوای بخش نخست مبانی نظری سند تحول بنیادین یعنی " فلسفه تربیت در جمهوری اسلامی ایران " برای استفاده عموم معلمان،مدیران، مربیان،کارشناسان و سایر کارگزاران نظام تربیت رسمی و عمومی و دیگر نهادهای تربیتی کشور ارائه شود.
◇ هدف از مطالعهی این کتاب:
تدوین الگوهای نظری کلان و خرد برای نظام تربیت رسمی و عمومی در جمهوری اسلامی ایران
که شامل تدوینهای دیگر میباشد:
.تدوین " فلسفه تربیت در جمهوری اسلامی ایران "
.تدوین" فلسفه تربیت رسمی و عمومی در جمهوری اسلامی ایران "(یعنی آموزش و پرورش)
.تدوین "رهنامه تربیت رسمی و عمومی در جمهوری اسلامی ایران "
◇ این کتاب دارای شش فصل است:
۱.چیستی و چرایی فلسفه تربیت در جمهوری اسلامی ایران
۲.مبانی اساسی تربیت
۳.تبیین چیستی تربیت
۴.تبیین چرایی تربیت
۵. تبیین چگونگی تربیت
۶.فلسفه تربیتی شما چیست؟!
◇ آشنایی با مفاهیم مهم:
«فلسفه تربیت در جمهوری اسلامی ایران »:
مجموعهای از گزارههای مدلل و مدون که به تبیین چیستی، چرایی و چگونگی تربیت، در جامعه اسلامی ایران به شکلی جامع، سازوار، بههمپیوسته و مبتنی بر مبانی اساسی معتبر و متناسب با نظام فکری و ارزشی مقبول در جمهوری اسلامی ایران میپردازد تا به مثابه " چارچوب نظری کلان برای هدایت انواع تربیت و ساماندهی جریان تربیت در جامعه اسلامی ایران نقش آفرین باشد. "
به تعبیری کارکرد فلسفهتربیت این است که دو تا کار بکند،
اولا: انواع تربیت را هدایت کند. چون ی چارچوب نظری کلان است؛یک چارچوبی هست که جهتدهی و انواع تربیت را هدایت میکند.یعنی انتظار از فلسفه تربیت در جمهوری اسلامی اینست که هدایت تربیتهای ذکر شده را برعهده بگیرد:
.تربیت در شکل رسمی و عمومی
.تربیت در شکل غیر رسمی
.تربیت به شکل آموزش عالی
.تربیت در شکل رسانهای
.تربیت در سنین مختلف( دوران کودکی و بزرگسالی)
.تربیتهای تخصصی ( به عنوان مثال در نظام فني و حرفه ای)
دوما: ساماندهی یعنی ما با توجه به این بتوانیم جریان تربیت را از انسجامی برخوردار کنیم.انسجامی میان انواع تربیت باشد.
( به طور مثال اینطور نباشد که آموزش و پرورش با آموزش عالی دو تا جزیره جدا باشند.)
● مبانی اساسی تربیت:
مجموعهی قضایای مدللی که تبیین چیستی، چرایی و چگونگی تربیت،براساس دیدگاه اسلامی،با توجه به آنها صورت میپذیرد و از آموزههای وحیانی اسلام و معارف اصیل اسلامی یا از تبیینهای مدلل در دانش فلسفه یا رویکرد اسلامی، به دست آمدهاند.
مبانی اساسی تربیت: یعنی اون چیزایی که ما به عنوان بنیانها،زیرساختها و ریشهها،سرچشمههای تعریف و تبیین آن از تربیت،به آنها اتکا میکنیم.
_تعریف تربیت:
● فرایند تعالی
زمینهساز تکوین و تعالی پیوستهی هویت متربیان،به طور یکپارچه و مبتنی بر نظام معیار اسلامی به منظور هدایت ایشان به سوی آمادگی برای تحقق آگاهانه و اختیاری مراتب حیات طیبه در همه ابعاد.
مجموعهی بخش اول مبانی اساسی فلسفهتربیت در جمهوری اسلامی شامل:
۱) مبانی هستی شناسی ۲) مبانی انسان شناسی ۳) مبانی معرفت شناختی۴) مبانی ارزش شناختی ۵) مبانی دین شناختی
۱) مبانی هستی شناسی:
واقعیت جهان هستی
منحصر نبودن هستی به طبیعت
خداوند مبدا مالک هستی و رب همه جهان
هدایتمندی آفرینش هستی و غایت بودن خداوند
خداوند خیر بنیادین و هدایت کننده به کمال
وحدت و کثرت
تسلط نظام علیت بر هستی
دگرگونی و حرکت مداوم جهان طبیعت
حاکمیت ارادهی خداوندی در نظام احسن هستی
محدودیت و فناپذیری دنیا
۲)مبانی انسان شناسی:
انسان موجودی در هم تنیده از جسم و روح
وابستگی جاودانگی انسان به روح او
دارای فطرت الهی قابل فعلیت یافتن با فراموشی
دارای کرامت و ارزش ذاتی
موجودی آزاد و صاحب اختیار از جانب خدا
آفرینش هدفمند در هماهنگی با غایت هستی
۳) مبانی معرفت شناختی:
توانایی انسان در درک و موقعیت خویش
علم حقیقی و علم اعتباری
تعدد منابع شناخت و سطوح مختلف علم
توانایی انسان برای تعقل در مقام نظر و عمل
ثبات و پویایی علم
۴) مبانی ارزش شناختی:
ارزشگذاری براساس عمل آدمی و نتایج آن
تحقق حکمت آزاد آدمی در پرتو ارزشگذاری
وجود ارزشهای ثابت و غیر ثابت
عدالت اساسی ترین ارزش احتماعی
رافت،احسان متمم عدالت
آزادی حقیقی،در پرتو رهایی از نفسانیات و نفی غیرخدا
۵)مبانی دین شناختی
انزال دین برای هدایت آدمیان به سوی کمال
شرایع توحیدی: مصادیق متکامل دین واحد
نظام معیار دینی،شرط لازم هدایت آدمی به سوی حیات طیبه
فراخوانی دین به خلاقیت آدمی و فعلیت بخشیدن به ظرفیتهای خود
راهنمایی انسانها توسط دین در هر زمان و مکان و زبان
تدین، پاسخ آدمی به دعوت الهی برای تحقق حیات طیبه
◇ این نوع فلسفه و تربیت چه کمکی به معلمان میرساند:
این نوع فلسفه، فلسفهی مضاف است.فلسفهی مضاف، یعنی نوعی تفکر عمیق و بنیادین دربارهی موضوعات و مسائلی غیر از مسائل هستی به طور کلی.مانند: فلسفهی علم، دانشی است که به تأمل فلسفی دربارهی چیستی و چرایی و علم به عنوان یک پدیده میپردازد.یا فلسفهی تاریخ، یک دانشی است که در زمینهی تاریخ،سوالات بنیادین و اساسی را مطرح میکند ،خوب فلسفهی تربیتی همچنین پدیدهای است و همچنین دانشی است. دانشی است که با نگاه فلسفی به موضوع تعلیم و تربیت یا آموزش و پرورش میپردازد.و در حال حاضر افرادی که مسئولیت معلمی دارند، نگاهشان نگاه دیگری خواهد بود چون معلمان رکن اصلی این فرایند جریان تربیت دیگران میباشند چه بسا هر معلمی باید فلسفه و تربیت مختص کشور خود را آموزش ببیند.
حال نیازاست که معلمان راجع به این پدیده با نگاه بنیادیتری به تفکر بپردازند.
◇ نقطهی قوت این کتاب، این میباشد که تمامی مطالب مختص به معارف اسلامی و دین واحدی خداوند میباشد و این کتاب نه تنها مناسب جمهوری اسلامی ایران میباشد بلکه میتواند مورد استفادهی تمامی کشورهای اسلامی شود و مناسب سنین و گروههای مختلف میباشد
◇ نقطهی ضعف این کتاب، از اهم مسائل بنیادین نظام فعلی آموزش و پرورش که فقدان فلسفه تربیتی متناسب با جامعه اسلامی و بی ثباتی در فرایند سیاست گذاری و برنامهریزی و عدم حمایت مناسب جامعه از نهاد آموزش و پرورش و عدم انسجام بین اجزا و عناصر سازمانی، برای همچین مسائلی راهکاری بیان نشده است
